Có một câu tôi hơi ngại tự hỏi: lần gần nhất tôi bấm "duyệt" một đoạn code mà thật ra chưa hiểu hết nó làm gì, là khi nào?
Với agent, khoảng cách từ "chưa hiểu" tới "đã merge" ngắn đến đáng sợ. Nó trả về một khối diff sạch sẽ, trông hợp lý, chạy thử có vẻ ổn. Bạn gật. Ba hôm sau mới lòi ra: nó chọn sai hướng ngay từ đầu — và giờ cả tính năng đã dựng trên cái nền sai đó.
"Plan trước, execute sau" thì ai cũng nghe rồi. Nhưng tôi để ý phần lớn người ta — gồm cả tôi hồi đầu — vấp đúng một chỗ nhỏ mà chí mạng: họ hỏi kế hoạch, chứ không chặn.
01Khác nhau ở dấu chấm hết
✕ Hỏi
✓ Chặn
Khác biệt nằm trọn ở dấu DỪNG. Cái cổng buộc một khoảnh khắc người-duyệt chen vào giữa "hiểu" và "làm".
Hỏi là buông một câu rồi để nó chạy. Chặn là ra điều kiện rõ: trình bày kế hoạch, rồi dừng, chưa được viết code tới khi tôi gật. Một cái cổng, không phải lời mời.
02Một kế hoạch tốt trả lời ba câu
Plan kiểu "tôi sẽ thêm tính năng X bằng cách cập nhật các file liên quan" là plan vô dụng — nghe như có mà chẳng cam kết gì. Bắt nó cụ thể tới mức bạn bắt được lỗi trước khi nó code:
- Đụng vào đâu — file, module nào sẽ đổi.
- Cách nào, vì sao — chọn hướng gì, và vì sao không chọn hướng kia.
- Chỗ nào nó không chắc — rủi ro, phần mong manh.
Câu thứ ba là vàng. Một agent dám nói "chỗ Y tôi không chắc" đang chỉ thẳng cho bạn nơi cần soi. Một agent cái gì cũng chắc nịch là một agent sắp cho bạn một bất ngờ khó chịu.
03Dấu hiệu bạn vừa được cứu
Phép thử đơn giản: nếu cái plan nó đưa làm bạn giật mình, cái cổng vừa cứu bạn. Giật mình kiểu "ơ sao lại sửa chỗ đó" — nó hiểu sai phạm vi. Giật mình kiểu "à nó định viết lại cả module" — nó định làm to gấp năm lần mức cần. Còn nếu plan nào cũng trùng ý bạn? Tốt thôi, bạn duyệt trong mười giây, chẳng mất gì.
04Khi nào khỏi cần cổng
Cổng không miễn phí về nhịp. Việc nhỏ một-file — sửa lỗi chính tả, đổi màu nút — bắt trình bày plan là phiền vô ích. Quy tắc: càng đụng nhiều thứ, càng khó undo, càng đáng chặn.
Cái cổng ba mươi giây này, tôi từng bỏ qua vì thấy phiền. Giờ tôi coi nó như thắt dây an toàn: chẳng mấy khi cần tới, nhưng cái lần cần thì mừng phát khóc.